Cyberprzemoc

Siedmioletni Karol wpisując w internetową wyszukiwarkę brzydkie słowo zaczynające się na literę „d” trafił na pornograficzną stronę. Nie będzie zdziwieniem także to, że nawet
za niewinną „Królewną Śnieżką” wpisaną w internecie mogą kryć się nieprzyzwoite treści.

        Ale dzisiaj Szanowni Państwo tematem będzie coś co jest powiązane z internetem
i innymi mediami a mianowicie jeden z rodzajów przemocy stosowanej wobec drugiego człowieka, czyli cyberprzemoc. Temat ten związany jest z faktem, że nasi uczniowie
a Państwa dzieci zetknęły się z cyberprzemocą tak jako ofiary lecz także jako sprawcy.

Proszę Państwa. W czasach naszej młodości również zdarzały się akty przemocy,
w tym słownej wyrażanej tak bezpośrednio jak i pośrednio np. poprzez pisanie obraźliwych listów, napisów, anonimów lub listów podpisywanych fałszywym nazwiskiem a także podszywanie się pod inną konkretną osobę w celu uzyskania konkretnych, najczęściej niecnych celów. Dzisiaj przemoc ta przeniosła się częściowo w świat cyberprzestrzeni czyli globalny internet i to właśnie tam najczęściej dochodzi do wcześniej wymienionych aktów przemocy. No i stąd nazwa cyberprzemoc.

Czym jest cyberprzemoc?

We współczesnym świecie Internet jest powszechnie używanym medium, które ma wpływ na większość sfer życia człowieka.

Młodzi użytkownicy są szczególnie podatni na wszelkie jego negatywne wpływy. Przestrzeń sieciowa, poza wieloma pozytywnymi aspektami, niesie wiele zagrożeń i staje się miejscem agresji międzyludzkiej. Internet ma cechy, które mogą nieomal w każdym wyzwolić pewne formy agresywnych zachowań. Jeśli chcemy obniżyć poziom wrogości w Sieci i sami trzymać się daleko od ringu, musimy wiedzieć, gdzie biją źródła owych kłopotów.
Z postępującym rozwojem nowych mediów, z ich zwiększającą się siłą oddziaływania
i rozwojem możliwości, jakie oferują, możemy zauważyć rozwój negatywnego zjawiska społecznego, jakim jest cyberprzemoc. Termin ten wywodzi się od angielskiego słowa „cyberbulling”. W Polsce pojawił się on kilka lat temu, zwracając uwagę pedagogów
i psychologów na istotny problem społeczny. Przyczynił się do powstania programów edukacyjnych z zakresu bezpieczeństwa dzieci w sieci.

Cyberprzemoc można definiować jako przemoc poprzez użycie technologii komunikacyjnych i informacyjnych, wykorzystującą różne elementy Internetu, np. poczta elektroniczna, komunikatory, czaty, serwisy społecznościowe, przejawiającą się w różnych formach m.in. straszenie, szantażowanie, nękanie, rozsyłanie kompromitujących lub ośmieszających filmów i zdjęć, zmienianie tożsamości albo podszywanie się pod czyjąś osobę. W Sieci dochodzi do licznych zachowań antyspołecznych, a przede wszystkim agresywnych, których dzieci i młodzież są nie tylko ofiarami, ale coraz częściej sprawcami.

Przyczyny Cyberprzemocy

U podstaw przyczyn cyberprzemocy leżą charakterystyczne cechy okresu dojrzewania, które w połączeniu ze specyfiką Sieci sprzyjają ujawnianiu się i eskalacji wrogich zachowań. Możemy do nich zaliczyć m.in. skłonność do prowokowania innych osób, przekraczanie granic zasad moralnych, niski poziom empatii w relacjach z innymi ludźmi, niezdolność przyjmowania perspektywy innych osób, brak refleksji nad własnym zachowaniem, chęć zaimponowania. Istotną rolę odgrywają relacje z rówieśnikami, którzy mogą promować zachowania antyspołeczne i agresywne na zasadzie przeciwieństwa do tego, czego uczą ich rodzice czy nauczyciele w szkole, w celu podkreślenia swojej autonomiczności i braku podporządkowania się dorosłym. Młodzież może naśladować rówieśników również w sytuacji, gdy będzie chciała przynależeć do danej grupy, która agresję w Sieci traktuje jako formę dobrej zabawy lub spędzania wolnego czasu – chcąc należeć do takiej grupy, jest zobowiązana do podobnego zachowania poprzez przyjęcie obowiązujących w grupie norm społecznych. W Sieci młodzi ludzie nie są kontrolowani przez dorosłych, mogą być kim chcą, nie ciąży na nich odpowiedzialność przed innymi, dlatego też mają wiele możliwości do nieetycznych zachowań. Bardzo często młody człowiek bojąc się tego, że może stać się ofiarą prześladowań przez rówieśników, sam wciela się w rolę sprawcy, chce kreować siebie jako osobę silną, budzącą strach u innych, a Sieć jest doskonałym miejscem „treningu” tych umiejętności.
Młodzież jako sprawca Cyberprzemocy

Specyfika Sieci, wyrażająca się w zapośredniczeniu kontaktów społecznych przez komputer, stwarza szanse bycia anonimowym, co zachęca do eskalacji negatywnych zachowań. W relacji tej zachodzi zjawisko opóźnienia oceny moralnej własnych działań
w stosunku do czasu ich wykonania. Przejawia się to w tym, że młodzież najpierw podejmuje działania agresywne w Sieci, a dopiero po długim czasie je ocenia lub nie robi tego w ogóle. Mała dostępność informacji zwrotnej dotycząca odbioru naszych zachowań przez partnera relacji przyczynia się do ich eskalacji i upowszechniania. Uczniowie są świadomi swojej anonimowości, bezpodmiotowości w Sieci, ale też nie mogą ustalić tożsamości uczestnika danej relacji sieciowej. Kontakt za pośrednictwem Internetu charakteryzuje się znaczną przewagą komunikacji tekstowej, natomiast jest ubogi w schematy niewerbalne, takie jak: mowa ciała, dystans fizyczny, gestykulacja, kontakt wzrokowy, modulacja głosu, które pozwalają na „odczytanie” emocji człowieka, jego samopoczucia, czy nastawienia wobec rozmówcy. Chociaż sama anonimowość w sieci nie do końca jest prawdą, przestępstwa takie są możliwe do zlokalizowania

Formy cyberprzemocy Z raportu badań sporządzonego przez firmę GEMIUS w 2007 roku na zlecenie Fundacji „Dzieci Niczyje” wynika, że dzieci i młodzież korzystają z Internetu w różnych miejscach (zob. wykres na całym artykule wywieszonym w gablocie dla rodziców przy wejściu do szkoły).

Badania przeprowadzono na grupie internautów w wieku 10−17 lat. Wyniki wskazują, że:

  • 47% respondentów doświadczyło wulgarnego wyzywania,
  •  21% – poniżania, ośmieszania i upokarzania,
  •  16% – straszenia i szantażowania,
  •  29% – podszywania się pod nich w Internecie, np. maile, blogi,
  •  60% – fotografowania lub filmowania wbrew ich woli.

Natomiast na akty przemocy w Sieci 60% respondentów odpowiada zdenerwowaniem, 18% – strachem, a u 13% wywołują one poczucie wstydu. Respondenci rzadko (zaledwie 6−12%) informują o istniejącym problemie swoich rodziców czy nauczycieli, o pomoc proszą zazwyczaj swoich rówieśników.

Skutki Cyberprzemocy

Z cyberprzemocą ściśle związane jest zjawisko upublicznienia aktów przemocy względem danej osoby, co wiąże się z jej chęcią do zerwania wszelkich kontaktów społecznych. Cyberprzemoc często ma swoje źródło w przemocy rówieśniczej, względem osoby wyróżniającej się na tle całej grupy w sposób pozytywny lub też negatywny. Młodzi ludzie, należący do danego portalu społecznościowego czy forum internetowego, utożsamiają się z jego zasadami, kreowanymi wartościami i potrzebami. Osoba, która ich nie spełnia, może być przez grupę wyśmiewana w Sieci. Czuje ona wstyd, następuje kumulacja jej silnych emocji i uczuć. Dziecko prześladowane przez rówieśników jest osamotnione, czuje rozpacz, izoluje się od innych. Emocje dziecka mogą być źródłem myśli i prób samobójczych. Przykładem może być śmierć 21−latka ze Strzegomia, który powiesił się w lutym 2010 roku na skutek filmu umieszczonego w Internecie, na którym szesnastoletnia znajoma chłopaka opisuje ich seksualną przygodę w parku. Nagrany telefonem komórkowym, trwający tylko 3,5 minuty filmik jest szokujący, nawet dla równolatków dziewczyny. Opis randki brzmi jak historia z filmu pornograficznego, przerywana wulgaryzmami.

 

Przeciwdziałanie cyberprzemocy jest bardzo trudne, wymaga znajomości nowinek technologicznych, internetowych miejsc aktywności dzieci i młodzieży. Konieczne jest podjęcie konkretnych działań w celu zaprzestania masowego rozprzestrzeniania się cyberprzemocy. Należy rozmawiać z dziećmi o zagrożeniach, jakie niesie ze sobą Sieć,
i o samym zjawisku przemocy w multimediach. Ponadto można podjąć takie działania, jak: filtry blokujące wysyłanie obraźliwych wiadomości, blokowanie dostępu do niemoderowanych grup dyskusyjnych i forów. Warto pamiętać o tym, że Internet i multimedia kształtują nowe pokolenia obywateli, przyczyniając się do formułowania społeczeństwa informacyjnego, opierającego się na nowych technologiach, co może prowadzić do informatyzacji życia społecznego, zaniku tradycyjnych więzi i norm społecznych. Telewizja, Internet nie są „lustrem”, w którym odzwierciedlane jest społeczeństwo, ale życie społeczne staje się imitacją ekranu.

Powyższy artykuł powstał z wiadomości zamieszczonych na stronach internetowych:

www.wychowawca.pl (p. Ilona Gołębiewska)

www.cyberprzemoc.pl

www.men.gov.pl

na stronach tych (oraz innych) można znaleźć więcej informacji w powyższym temacie a także jak znaleźć pomoc dla ofiar tych przestępstw.

 

Kategorie: Strona główna

Komentarze są wyłączone.